Rzeszów budowla po budowli

Miejsca

Osiem miejsc dawnego Rzeszowa, które wracają na naszych fotografiach na tyle często, że dało się z nich zbudować osobną opowieść — od zamku po ulicę 3 Maja. Każda strona ma kalendarium ze znacznikiem pewności, listę tego, co w budowli jest jeszcze autentyczne, miejsca, w których źródła mówią różne rzeczy, oraz wskazówki dla oprowadzających. Przy każdym twierdzeniu stoi przypis do źródła.

Zamek Lubomirskich w Rzeszowie — wieża zegarowa, długie skrzydło i bastionowe muryRzeszów · plac Śreniawitów 3Zamek LubomirskichJedenaście fotografii z jednego atelier, jedno założenie, cztery stulecia. To najliczniej reprezentowany obiekt w całym zbiorze — i jedyny udokumentowany po obu stronach przełomu: przed rozbiórką z początku XX wieku i po niej.6 fotografii w zbiorze →
Synagoga Staromiejska w Rzeszowie od strony bocznej: kamienny mur, masywne skośne przypory, wysokie okna z kratami, grupa mieszkańców na placuRzeszów · ReishaŻydowski RzeszówW 1816 roku Żydzi stanowili 78,8 procent mieszkańców Rzeszowa. W sierpniu 1939 było ich około piętnastu tysięcy; w marcu 1945 — około trzystu. Zostały dwie synagogi, obie ocalone od rozbiórki za cenę bardzo głębokich zmian, i kilka fotografii wnętrz, których już nie ma. Ale to miasto nie składało się z dwóch bożnic: były w nim banki, drukarnia, gimnazjum, szpital, dom dziecka i klub bokserski, który wygrywał we Lwowie.4 fotografie w zbiorze →
Pomnik pułkownika Leopolda Lisa-Kuli w Rzeszowie udekorowany wieńcami, girlandami zieleni i masztami z flagami w dniu odsłonięciaRzeszów · Rynek, ulica Mickiewicza, Plac FarnyTrzy pomnikiW 1940 roku Niemcy zburzyli w Rzeszowie trzy pomniki: Lisa-Kuli w nocy 10 na 11 kwietnia, Kościuszki 23 na 24 sierpnia, Mickiewicza 23 na 24 października. Wszystkie trzy dziś stoją — wróciły na swoje miejsca w latach 1980, 1986 i 1992 i można je obejść dookoła. Nie są jednak tymi samymi rzeźbami: to rekonstrukcje, a oryginały zostały na fotografiach. Mamy w zbiorze wszystkie trzy.5 fotografii w zbiorze →
Ulica 3 Maja w Rzeszowie: po prawej bogato zdobiona fasada Kasy Oszczędności, w głębi Bank Austro-Węgierski, na bruku przechodnieRzeszów · ulica 3 MajaPaniagaNajbardziej reprezentacyjna ulica dawnego Rzeszowa — i ta, którą mamy w zbiorze najlepiej udokumentowaną: pięć fotografii z atelier Janusza pokazuje ją od kościoła Świętego Krzyża po gmachy dwóch banków. Nazywała się kolejno Pijarska, Popijarska, Pańska, 3 Maja i Breitestraße, a „Paniaga” to potoczna nazwa, która przetrwała wszystkie urzędowe. W 2017 roku, przy okazji przebudowy nawierzchni, archeolodzy zdjęli z niej bruk i znaleźli pod spodem osiem poziomów drewnianej drogi.7 fotografii w zbiorze →
Wielki tłum zgromadzony przed kościołem i klasztorem oo. Bernardynów w Rzeszowie podczas uroczystości religijnejRzeszów · ul. Sokoła 8BernardyniKościół, rodowe mauzoleum i wysunięty punkt obronny — wszystko naraz, z jednej fundacji. Pięć fotografii z atelier Janusza pokazuje ten zespół od zewnątrz, w dzień wielkiej uroczystości i od środka, przy alabastrowych nagrobkach Ligęzów.5 fotografii w zbiorze →
Ratusz w Rzeszowie po przebudowie, ujęcie frontalne ze sceną rynkowąRzeszów · Rynek 1RatuszTrzy fotografie z jednego atelier pokazują ten sam budynek przed wielką przebudową i po niej. A sama przebudowa jest w Rzeszowie tak skuteczna, że dziś mało kto pamięta, iż ratusz ma metrykę średniowieczną i wyglądał zupełnie inaczej.4 fotografie w zbiorze →
Ożywiona ulica handlowa w Rzeszowie z szyldami polskimi i hebrajskimi, zamknięta wieżą-dzwonnicą kościoła farnegoRzeszów · Plac Farny 5FaraNajstarszy zachowany kościół Rzeszowa — i budowla, której wieku nie da się podać jednym zdaniem. Pewne źródło mamy z 1363 roku, gotyckie prezbiterium z około 1434, a badania z lat 2001–2010 pokazały, że gotycka jest również nawa, którą przez dekady opisywano jako barokową. Plac przed kościołem był przez czterysta lat cmentarzem.4 fotografie w zbiorze →
Gmach Towarzystwa Gimnastycznego Sokół w Rzeszowie, attyka z obeliskami i rzeźbą sokoła nad środkowym szczytemRzeszów · ul. Sokoła 7/9SokółTen budynek nigdy nie był projektowany jako teatr. Powstał jako sokolnia, siedziba Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, czyli sala gimnastyczna, sala widowiskowa, biura i miejsce zebrań w jednym. Teatrem stał się dopiero po 1944 roku. Mamy go na dwóch fotografiach jeszcze w tej pierwszej roli.2 fotografie w zbiorze →