DZF:1:56Wieża Zamku Lubomirskich przed przebudową, widziana z ulicy, ze scenką z przechodniami — Edward Janusz, Rzeszów
Zobacz więcej: Zamek Lubomirskich →
To nie kopuła kościoła, jak można by pomyśleć — w głębi stoi wieża zamku Lubomirskich, w stanie sprzed przebudowy z lat 1901–1906.
Rozstrzyga zestawienie z fotografią Emanuela Świeykowskiego opublikowaną w „Zabytkach Rzeszowa” w 1907 roku, gdzie ta sama wieża jest widoczna w głębi za narożnikiem bastionu. Zgadza się wszystko po kolei: kwadratowy trzon, segmentowy naczółek z okulusem na każdej ścianie, wcinający się w podstawę kopuły, małe kwadratowe okno w środkowej kondygnacji, poniżej okno zamknięte łukiem, a na szczycie niska kopuła z kulą. Dzisiejsza wieża wygląda zupełnie inaczej — ma wysoki, cebulasty hełm z latarnią i zegarami, widoczny na naszej karcie [DZF:1:24].
Stąd i datowanie: nowy gmach sądowo-więzienny wzniesiono w latach 1901–1906, a poświęcenie odbyło się w styczniu 1906 roku — od tego momentu wieża ma dzisiejszy hełm, więc ta fotografia musi być wcześniejsza. Długi, niski budynek z dachem czterospadowym obok wieży to stare skrzydła zamku, rozebrane podczas tej samej przebudowy.
Ulicy nie nazywamy — boniowany gmach po lewej, z ozdobną latarnią na kutym wsporniku, jest w kadrze największy, ale nie mamy dla niego dowodu.
Scena rodzajowa przy narożniku dużego, boniowanego gmachu. Na wybrukowanym chodniku stoją i rozmawiają mężczyźni w kapeluszach i czapkach, jeden trzyma pod pachą coś płaskiego — teczkę albo skrzynkę; przechodzi kobieta w jasnym fartuchu, dalej grupka mężczyzn pod drzewami. Nad wejściem wisi latarnia na ozdobnym, kutym wysięgniku, obok mała tabliczka. Jezdnia jest ziemna, chodnik z nieregularnych płyt.