Karl Krause, ojciec Leopoldyny, z dziewięciorgiem dzieci — portret rodzinny Januszów, wrzesień 1895 — Edward Janusz, Rzeszów

Portret grupowy, który jest zarazem najlepiej datowanym obiektem w tej części zbioru. Sędziwy, brodaty mężczyzna siedzi w otoczeniu DZIEWIĘCIORGA DZIECI w bardzo różnym wieku — od małych po nastoletnie. Na awersie widnieje odręczna data: 1895 SEPTEMBER.

Ta jedna linijka czyni z tej karty punkt odniesienia dla całej reszty. Rewers ma najstarszy nakład kartonika, jaki mamy: wielki kaligraficzny podpis „E. Janusz”, u góry monogram z DWOMA MEDALIONAMI cesarskiej pary, niżej „RZESZÓW” i wprost podany adres „ULICA SANDOMIERSKA”, na dole formuła „Klisze przechowują się” i drobnym drukiem nazwa wiedeńskiej drukarni Bernhard Wachtl. Nie ma na nim ani orła, ani tytułu nadwornego fotografa — bo tytuł Edward Janusz dostał dopiero w 1898.

Zestawienie daty z brakiem tytułu daje zamknięty przedział dla całego tego nakładu: przed 1898 rokiem. Na tym opiera się datownik w zakładce Kartoniki.

Sześcioro z dziewięciorga dzieci daje się dziś nazwać. U góry, licząc od prawej, stoją FRYDERYK JANUSZ, MITZI i OSWALD. Niżej po lewej są DOROTA i MARIA JANUSZÓWNY, a na dole po prawej FRIEDA. Troje pozostałych zostaje bez imion i tak to zapisujemy — wolimy puste miejsce niż zmyślone nazwisko.

Imiona pochodzą z opisu szklanego negatywu tej samej sesji, przechowywanego w Galerii Fotografii Miasta Rzeszowa. Ten sam opis czyta jednak zdjęcie inaczej niż my w dwóch punktach: widzi w siedzącym mężczyźnie OJCA Karla Krausego, czyli pokolenie starsze, a dzieci nazywa prawnukami, i podaje jako miejsce powstania RAABS, nie Rzeszów. Zostajemy przy swojej wersji — Karl Krause i rzeszowskie atelier zięcia — ale odnotowujemy, że archiwum ma inaczej.

Argumenty przemawiają po obu stronach, bo żadna wersja nie jest jeszcze rozstrzygnięta.

Za naszym odczytem przemawia wiek. W tym samym archiwum jest reprodukcja portretu rodziny Krause z lat sześćdziesiątych XIX wieku: Karl stoi obok żony Marii, która trzyma na kolanach najmłodszą córkę — Leopoldynę. Karl jest tam mężczyzną około czterdziestki, z wąsem i bokobrodami. Trzydzieści lat później, we wrześniu 1895 roku, miałby więc mniej więcej siedemdziesiąt lat — dokładnie tyle, ile można dać sędziwemu brodaczowi z naszej odbitki. Gdyby to był jego ojciec, musiałby dobiegać dziewięćdziesiątki, a na to ten człowiek nie wygląda.

Za odczytem archiwum przemawia miejsce. Rodzina wracała do Raabs regularnie i mamy na to ślady w tym samym zbiorze negatywów: jest zdjęcie rodziny Leopoldyny nad rzeką Dyją w Raabs i są dwa ujęcia grobu Karla i Marii Krause na tamtejszym cmentarzu. Wrzesień 1895 mógł więc równie dobrze być wyjazdem, a nie wizytą teścia w Rzeszowie.

Rozstrzygnie to data z nagrobka albo austriacka księga metrykalna. Do tego czasu podajemy swoją wersję i pokazujemy tamtą.