Ul. 3 Maja: gimnazjum (kolegium popijarskie) i kościół Świętego Krzyża, pocztówka fotograficzna — Edward Janusz, Rzeszów

Fotograficzna pocztówka z widokiem ul. 3 Maja w Rzeszowie: długi gmach I Państwowego Gimnazjum (dawne kolegium popijarskie, z orłem w tympanonie) i barokowy kościół Świętego Krzyża (popijarski) z wieżą. Ozdobna latarnia, spokojna scena uliczna. Atelier Edwarda Janusza.

To jedno założenie, z którego wyrosły trzy dzisiejsze instytucje: zespół popijarski. Budowę kościoła i klasztoru zaczęła w latach 1644–1645 Zofia Pudencjana Ostrogska-Zasławska, starsza córka Mikołaja Spytka Ligęzy; fundacja była przeznaczona dla zgromadzenia żeńskiego, choć źródła miejskie różnią się, czy planowano bernardynki czy klaryski. W 1655 roku Jerzy Sebastian Lubomirski sprowadził tu pijarów, którzy weszli do jeszcze nieukończonego kompleksu, a 20 marca 1658 zmiana została prawnie usankcjonowana. W tym samym czasie ruszyło kolegium — szkoła wyższego typu, prowadząca naukę elementarną, średnią, studia pedagogiczne, niższe studium teologiczne i naukę muzyki, przyjmująca uczniów z różnych warstw społecznych.

W 1702 roku przekształcono fronton kościoła i dobudowano kaplice św. Filipa Nereusza i św. Jana Nepomucena (projekt rozbudowy przypisywany architektowi van Grawenowi), a około 1758 kaplicę św. Józefa Kalasantego i obecną zakrystię. Austriacy skasowali zakon w 1776 roku, ale tradycja szkolna nie zniknęła — dzisiejsze I Liceum jest jej kontynuacją. 10 września 1939 budynek szkoły zajęły władze niemieckie; od stycznia 1940 do końca lipca 1944 mieściły się w nim m.in. sąd grodzki i okręgowy. Dawny zespół tworzą dziś kościół Świętego Krzyża, gmach I LO i część zajmowana przez Muzeum Okręgowe — to nie trzy przypadkowo sąsiadujące budynki, lecz jeden historyczny kompleks.

Na tej odbitce długi, niski gmach wzdłuż ulicy to dawne kolegium pijarskie, czyli poprzednik dzisiejszego I Liceum, a za nim wznosi się kościół Świętego Krzyża.