Plebania przy placu Farnym 5 w Rzeszowie: szczyt z muszlą i chorągiewką, pocztówka fotograficzna — Edward Janusz

To plebania przy placu Farnym 5, obok fary. Rozstrzyga szczyt, a nie ogólny wygląd budynku. Attyka wieńcząca prawe skrzydło ma na naszej odbitce dokładnie ten sam zestaw elementów co dziś: półkolistą muszlę u góry, nad nią iglicę z chorągiewką, pod nią okrągły medalion w polu attyki, po bokach spływy wolutowe z owalnymi kartuszami i kule na barkach. Do tego ten sam ciężki gzyms na wspornikach z pasem kostkowania i boniowany parter. Takiego kompletu nie powtarza w Rzeszowie żaden inny budynek.

GDZIE TO JEST DZIŚ: plebania stoi przy placu Farnym 5 i pełni tę samą funkcję. (Stan na sierpień 2026.)

Wolno stojący, dwukondygnacyjny gmach na narożniku, ujęty tak, żeby pokazać obie elewacje naraz. Bogata, historyzująca dekoracja: boniowany cokół, pilastry i płyciny między oknami, wydatny gzyms, a nad narożnym ryzalitem WYSOKI SZCZYT ZE SPŁYWAMI i owalnym otworem, zwieńczony małą wieżyczką z latarnią i kopułką. Na elewacji bocznej widać drugi, mniejszy szczyt. Wokół niskie ogrodzenie, przy krawężniku latarnia na ozdobnym słupie, po lewej rozłożysta wierzba.

Rzeszów końca epoki autonomii galicyjskiej postawił kilka wolno stojących gmachów tej klasy, i dwa z nich pasują do tego, co widać, choć nie wybieramy między nimi. Pierwszy to dawna Rada Powiatowa, którą opracowanie miejskie datuje na lata 1889–1904 i przypisuje Tadeuszowi Stryjeńskiemu — dwukondygnacyjna, wolno stojąca, z wysokim czterospadowym dachem, ryzalitem i pilastrami; dziś mieści się w niej Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna. Drugi to siedziba Towarzystwa Wzajemnych Ubezpieczeń przy ulicy Zamkowej 3, projektowana w 1902 roku — Urząd Miasta przypisuje projekt Teodorowi Hoffmannowi, zaznaczając możliwy udział Mateusza T. Tekielskiego; dziś jest tam Polskie Radio Rzeszów. Obie zgadzają się z bryłą, a rozstrzyga detal, którego przy tej wielkości nie widać: rysunek szczytu i rozmieszczenie okien parteru. Jeśli ktoś rozpoznaje ten budynek albo to miejsce — prosimy o kontakt. Rzeszów jest małym miastem i takie rzeczy rozstrzyga zwykle jedna osoba, która po prostu tam mieszkała.