Zniszczony żelazny most na Wisłoku (prawdop. 1915, I wojna św.), pocztówka fotograficzna — Edward Janusz, Rzeszów

Wysadzony most kolejowy — jeden z najmocniejszych kadrów w całym zbiorze. Kamienny filar rzeczny stoi nietknięty, a oba kratownicowe przęsła spadły z niego jak dwa skrzydła: lewe wbiło się końcem w brzeg, prawe leży rozgniecione po drugiej stronie. Na przechylonym lewym przęśle, wysoko nad wodą, stoi ciemna bryła PAROWOZU z wagonem — poszły w dół razem z konstrukcją.

Warto policzyć ludzi. Na filarze, na przęsłach i wzdłuż brzegu stoją drobne sylwetki — kilkudziesięciu gapiów. Pod lewym przęsłem widać już niską drewnianą konstrukcję: prowizoryczną przeprawę, którą stawiano, zanim jeszcze uprzątnięto wrak. W tle łagodne wzgórze z rozrzuconą zabudową.

Żelazne mosty w Rzeszowie — drogowy i kolejowy — wysadzili wycofujący się Rosjanie 19 maja 1915 roku. Samo zdjęcie nie ma na sobie ani daty, ani napisu, ani munduru, więc nie da się przypisać zniszczenia konkretnej armii z całą pewnością — dowodzi tylko tego, co widać: że most był kratownicowy, kolejowy i że runął.

Trzy nasze karty opowiadają dzieje tej przeprawy po kolei: [DZF:1:5] pokazuje żelazny most jeszcze cały, ze scenami praczek pod przęsłami; ta karta — chwilę po katastrofie; [DZF:1:48] — żelbetowego następcę, oddanego 21 maja 1928 roku.

GDZIE TO JEST DZIŚ: przeprawa przez Wisłok. Lekkich, nitowanych konstrukcji nie ma; koryto rzeki jest uregulowane, brzegi ujęte w bulwary, a ruch przejęła infrastruktura dostosowana do samochodów i cięższych składów. (Stan na sierpień 2026.)