Pomnik Adama Mickiewicza w Rzeszowie, scena uliczna — Edward Janusz

Pomnik Adama Mickiewicza w Rzeszowie, na rogu skweru u zbiegu ulic Mickiewicza i Kreczmera, nieopodal dawnego szpitala dla ubogich fundacji Mikołaja Spytka Ligęzy. Identyfikacja pewna: pocztówka z 1906 roku, podpisana w kadrze „Pomnik Mickiewicza w Rzeszowie”, pokazuje tę samą scenę — ten sam pomnik na tym samym cokole, ten sam wieniec niskich kamiennych słupków zwieńczonych kulami wokół skweru, tę samą aleję drzew, tę samą pierzeję po lewej i tę samą wieżyczkę w tle. Pomnik odsłonięto 26 listopada 1892 roku; wykonał go Stanisław Roman Lewandowski, a na cokole widniał napis z mosiężnych liter „Adam Mickiewicz” i marmurowa tablica ze słowami „Ja kocham cały Naród”.

W październiku 1940 Niemcy pomnik zniszczyli — ocalał tylko mosiężny napis, przechowywany w Muzeum Okręgowym w Rzeszowie. Dzisiejszy pomnik w tym miejscu to replika odsłonięta w 1986 roku, projektu Krzysztofa Brzuzana. Zdjęcie powstało więc między listopadem 1892 a październikiem 1940. Atelier Edwarda Janusza.

GDZIE TO JEST DZIŚ: ulica Mickiewicza. Stoi tam pomnik poety, ale NIE JEST TO TEN Z NASZEGO ZDJĘCIA. Kamienny monument Stanisława Romana Lewandowskiego, odsłonięty 26 listopada 1892, Niemcy rozbili w nocy 23 na 24 października 1940 i wrzucili fragmenty do bagna nad Wisłokiem; ocalał tylko mosiężny napis „Adam Mickiewicz”, dziś w zbiorach muzealnych. Obecny pomnik wykonał Krzysztof Brzuzan i ustawiono go w 1986 roku. Nazwa ulicy jest starsza od dzisiejszej rzeźby o niemal sto lat — nadano ją właśnie przy odsłonięciu w 1892. Pełna historia trzech rzeszowskich pomników zburzonych w 1940 — w zakładce Trzy pomniki. (Stan na sierpień 2026.)