Kościół Świętego Krzyża w Rzeszowie, dawny popijarski przy ulicy 3 Maja: ściana nawy z dwoma ołtarzami bocznymi — Edward Janusz, Rzeszów

Wnętrze KOŚCIOŁA ŚWIĘTEGO KRZYŻA, dawnego popijarskiego, przy ulicy 3 Maja — jedno z dwóch takich ujęć w zbiorze, obok [DZF:1:42].

Kościół rozpoznaliśmy po kartuszu herbowym widocznym na tamtej karcie; ta jest z tego samego seansu i pokazuje ścianę nawy, więc idzie za nią. Uczciwie: samego tego fragmentu ściany nie ma na żadnym współczesnym zdjęciu, które udało się porównać — zgadza się profil gzymsu, marmoryzacja i charakter ołtarzy, ale rozstrzyga sąsiedztwo obu klatek, nie ten kadr osobno. Fotografia jest wyjątkowo bogata w szczegóły: dwa późnobarokowe ołtarze boczne przy ścianie nawy, ciężki gzyms z kostkowaniem i putta na wolutach, oszklona loża albo okno z balustradą w ścianie, wnęka z zasłoną obwiedziona girlandą, owalny relikwiarz, mały krucyfiks, obraz Ukrzyżowania w rzeźbionej ramie, ława z rzeźbionym przedpiersiem, dwa kryształowe żyrandole i tablice inskrypcyjne pod ołtarzem.

OBRAZ W OŁTARZU PO LEWEJ przedstawia klęczącego młodego duchownego w komży, przy stole z CZASZKĄ, z liliami u dołu. To zestaw atrybutów typowy dla świętego młodzieńca-zakonnika, najczęściej przedstawianego w ten sposób jako św. Alojzy Gonzaga. Piszemy „typowy”, a nie „to jest”: obraz nie ma na tej odbitce czytelnego podpisu, a ta sama ikonografia bywa używana dla kilku postaci. Nie przesądzamy.

Nie ustaliliśmy, który to kościół — zdjęcie było kupione bez opisu, a wnętrze nie ma na tym kadrze elementu jednoznacznie rozpoznawalnego. W Rzeszowie w grę wchodzi kilka świątyń z późnobarokowym wystrojem: fara, bernardyni, pijarzy, reformaci. Rozstrzygnąć może porównanie zachowanych ołtarzy bocznych z dzisiejszym stanem albo z kartami ewidencyjnymi zabytków. Jeśli ktoś rozpozna to wnętrze, prosimy o kontakt.

Uwaga o autorstwie: Edward Janusz zmarł 3 marca 1914 roku. Zakład pod jego nazwiskiem prowadziła po nim Leopoldyna z dziećmi aż do 1951 roku, więc sygnatura na odbitce nie dowodzi jego osobistego autorstwa. (Stan na sierpień 2026.)